Netherlands Institute for Multiparty Democracy

 

Achtergrond In de aanloop naar de parlementsverkiezingen in mei 2008, hielp het NIMD-programma de politieke partijen in Georgië bij het vaststellen van hun programma aan de hand van de StemWijzer, een online hulpmiddel dat door het Nederlandse Instituut voor Publiek en Politiek is ontwikkeld.

“Wij hadden nog nooit in een zo jonge democratie gewerkt, dus hebben we in Georgië de handen ineen geslagen: de StemWijzer van het IPP en de kennis over politieke partijen van het NIMD.”

Aldus Nel van Dijk, Directeur van het Instituut voor Publiek en Politiek


Nel van Dijk is directeur van het Instituut voor Publiek en Politiek (IPP). In 2007-2008 werkte zij met het NIMD aan een project in Georgië. Een van de meest geslaagde hulpmiddelen voor deelname van het publiek aan de politiek is de StemWijzer: een instrument waarmee kiezers hun politieke voorkeur kunnen bepalen door hun standpunten over een aantal zaken te laten aansluiten bij die welke politieke partijen in hun programma hebben staan. “Het was heel spannend, want we gingen dit hulpmiddel voor de eerste keer op een andere manier gebruiken – als ondersteuning van politieke partijen bij het vaststellen van hun programma voor intern gebruik”, legt Nel van Dijk uit.

Toen vertegenwoordigers van de Georgische politieke partijen in 2006 een bezoek brachten aan Nederland om als waarnemer de landelijke verkiezingen bij te wonen, bracht het NIMD hen naar het IPP voor een kennismaking. Ik heb uitgelegd wat het IPP doet en liet hun de StemWijzer zien. Zij zeiden onmiddellijk: “Dat willen wij ook!”. Ik was in de wolken door die positieve reactie, maar we hadden nog nooit in een zo jonge democratie gewerkt en dus hebben we met het NIMD de mogelijkheden besproken. We besloten de handen ineen te slaan: de StemWijzer van IPP en de kennis van politieke partijen van het NIMD.”

“We werkten aan een presentatie voor de leiders van de politieke partijen in Georgië en lieten hun zien op welke wijze de StemWijzer van IPP kon worden gebruikt. Samen met de partner van het NIMD in Georgië maakten we een lijst met ongeveer 160 politieke standpunten, die we in de presentatie verwerkten. Standpunten waarbij bijvoorbeeld de visie van de partij op autonome provincies werd gepeild, maar ook de visie op de rol van de Georgische Orthodoxe Kerk en de sociaal-economische situatie.”

“Het bleek voor de partijen nogal moeilijk te zijn vastomlijnde standpunten in te nemen, omdat dat een zekere mate van kwetsbaarheid vereiste. Nadat de partijleiding hun standpunten had geformuleerd, werden de leden gevraagd hetzelfde te doen. Dit was nogal gedurfd. We besloten van iedere partij een overzicht te maken en kwamen overeen dat onze analyse niet openbaar gemaakt zou worden, maar eerder diende om hun eigen interne partijprogramma sterker te maken.”

Toen de IPP in november 2007 bezig was met de analyse van de overzichtsresultaten, sloeg de politieke onrust toe in Georgië. In januari 2008 kwamen de IPP en NIMD terug in Tbilisi met de resultaten. “De politieke partijen vonden het een zeer leerzaam en nuttig traject,”zegt Nel van Dijk. Men besprak verdere maatregelen, zoals het verlangen een openbare StemWijzer in te voeren voor de volgende verkiezingen die in mei 2008 zouden worden gehouden. We stelden een zeer strak maar uitvoerbaar tijdschema op om de overzichtsresultaten te herformuleren voor een publieke StemWijzer, opdat iedere Georgische burger zijn of haar politieke voorkeur kon uitspreken op basis van inhoudelijke gegevens.

“Er moesten duizenden kranten worden gedrukt en verzonden, omdat we niet, zoals in Nederland, kiezers via Internet konden bereiken. In Georgië heeft maar 10% van de bevolking internet. We hadden alles in stelling gebracht en het wachten was alleen nog op de goedkeuring van de politieke partijen”, legt Nel van Dijk een beetje teleurgesteld uit. “Als de StemWijzer haar nut als volwaardig instrument voor publieke deelname wil bewijzen, moet iedere partij haar standpunten bijdragen. Anders werkt het niet. Op het laatste moment zag een invloedrijke partij af van deelname. Een andere partij had lang geaarzeld, maar deed uiteindelijk wel mee. Wij hadden veel energie gestoken in het optimaliseren van de Stemwijzer en ik vind het erg jammer te moeten zeggen dat het laatste gedeelte van het project niet uit de verf kwam.

“De omgekeerde StemWijzer voor de interne partijprogrammaontwikkeling werkte echter wel goed. Een gedeelte van het project was beslist een succes. Wij denken erover het ergens anders, bijvoorbeeld in Suriname, nog eens te doen. Ja, samen met het NIMD. Dat was inderdaad ook een zeer positief aspect van dit project: onze samenwerking. Als u mij zou vragen of ik nog een project met NIMD zou willen opzetten, zou ik antwoorden: “Wanneer kunnen we beginnen?”