Netherlands Institute for Multiparty Democracy

Veel NIMD-programma’s raken de essentie van het politieke hervormingsproces en zij omvatten landen die in deze collectie verhalen over democratie voorkomen: Ghana, Guatemala, Indonesië en Mali. In deze landen is een vreedzaam constitutioneel of wethervormingsproces op gang gekomen, waarbij onder andere wordt geprobeerd een nieuw machtsevenwicht te vinden tussen de uitvoerende macht in relatie tot de wetgevende en rechterlijke macht; kiessystemen opnieuw te ontwikkelen om deze meer allesomvattend en representatief te laten zijn en de financiering van politieke partijen te reguleren om corruptie te kunnen bestrijden.

Verantwoordelijkheid en eigendom

De bijdrage van het NIMD aan deze inspanningen is zowel gericht op de inhoud van hervormingen om democratieën beter te laten functioneren als op de verantwoordelijkheid voor het proces zelf; doordat de bevolking aan de hervormingen deelneemt, worden deze het eigendom van iedereen. De extra aandacht voor het proces is een bepalend onderdeel van de NIMD-aanpak. Om vertrouwen op te bouwen tussen politici en kiesdistricten en een democratische cultuur te bevorderen, dient te worden erkend dat ook op plaatselijk niveau betrokkenheid en dialoog tussen alle partijen noodzakelijk is. Institutionele hervormingen kunnen ondersteund worden, maar zonder dat deze hervormingen opgenomen worden in een beter democratisch proces, blijven verantwoordelijkheid en eigendom loze begrippen.

Trends

Bij de ontwikkeling van de NIMD-programma’s zijn drie trends te onderscheiden. De eerste trend is het faciliteren van nationale hervormingsprocessen die prominent op de politieke agenda staan. De tweede trend is niet alleen in hoofdsteden te werken, maar op gedecentraliseerd niveau. De derde trend is de toenemende belangstelling voor politieke scholing: de erkenning dat democratie niet zonder democraten kan functioneren.

Een paar verhalen uit deze verzameling zijn een voorbeeld van deze trends. In Ghana bijvoorbeeld is het via het NIMD-programma mogelijk geworden de status van de democratie uitvoerig te evalueren, wat uitmondde in het Democratic Consolidation Strategy Paper (DCSP), een democratische hervormingsagenda vanuit het land zelf, die door alle politieke partijen wordt ondersteund en op steun kan rekenen van de maatschappij als geheel.

Een steeds groter pluspunt bij de invoering van de NIMD-programma’s is de institutionalisering van de dialoog tussen de partijen door onze partners in Centra voor meerpartijendemocratie (CMDs). In Mali en Kenia, twee landen die in deze publicatie aan bod komen, zijn deze centra al stevig geworteld.

Een voorbeeld van de trend om verder dan de hoofdsteden te kijken is het verhaal van de Shared Municipal Agenda’s in Guatemala, waar politici en maatschappelijke groeperingen proberen plaatselijke overheden meer rekenschap te laten afleggen. Op dezelfde wijze steunt het NIMD-programma in Kenia plaatselijke initiatieven om, in de nasleep van het verkiezingsgeweld dat in december 2007 in dat land uitbrak, de dialoog te stimuleren en bruggen van begrip te slaan tussen etnische kiesdistricten

Het verhaal van een van de oud-leerlingen van de Indonesische Sekolah Demokrasi (school voor democratie) benadrukt het principe dat je in een nieuwe generatie politici moet investeren. De school voor democratie is een belangrijk experiment bij politieke scholing, waarvoor andere delen van de wereld ook al belangstelling hebben getoond.

Partners

Een andere boodschap voor internationale coöperatie is doelmatiger samenwerken. Harmonisatie van internationale steun voor nationale en regionale projecten blijkt echter een uiterst tijdrovend en arbeidsintensief proces te zijn. Bovendien blijft steun aan politieke partijen en bewegingen een aangelegenheid die maar weinig internationale samenwerkingsorganisaties in overweging durven te nemen. Zo stond er in de Accra Agenda for Action van de onlangs gehouden 3e internationale OESO-conferentie over de Doelmatigheid van Ontwikkelingshulp geen verwijzing naar politieke partijen. Dat was een gemiste kans: net voor de internationale gemeenschap in Accra bijeenkwam, had de leiding van de politieke partijen in Ghana hun DCSP gepresenteerd dat nog steeds van kracht is als uitnodiging aan internationale partners om hun steun voor democratisch bestuur te harmoniseren, waarbij zij deze binnenlandse analyse en routekaart voor hervormingen als kompas kunnen gebruiken.

Het is maar goed dat het NIMD niet alleen staat in de overtuiging dat internationale inspanningen om politieke systemen beter te laten functioneren meer aandacht zouden dienen te besteden aan de rol van politieke partijen. Wij werken met andere in de politiek bedreven organisaties voor ondersteuning van de democratie zoals International Idea, NDI en IRI evenals met multilaterale organisaties zoals UNDP en OESCE. Binnen de Europese Unie stimuleren wij de samenwerking tussen instellingen die de democratie praktische hulp verlenen via de European Partnership for Democracy (EPD), die wij mede hebben helpen oprichten. En zoals het verhaal over ons samenwerkingsverband met het Nederlandse Instituut voor Publiek en Politiek bewijst, is onze ervaring dat samenwerking kan leiden tot innovatie en dat inderdaad ook doet.

Democratie: Werk in uitvoering

Met de diverse internationale ontwikkelingen en trends in de NIMD-programma’s is het van belang te constateren dat de kerntaak van het NIMD – dat wil zeggen politieke partijen in jonge democratieën te steunen om die politieke hervormingen te realiseren die nodig zijn om democratieën beter te laten functioneren – niet veranderd is. Bijgevolg blijven onze programma’s gericht op drie doelstellingen: 1) een bijdrage te leveren aan het versterken van democratische meerpartijenstelsels, 2) institutionele ontwikkelingen bij politieke partijen te ondersteunen en 3) de betrekkingen tussen de politiek en burgermaatschappij, inclusief de private sector en de media, te verbeteren.

Zoals het verhaal over partijontwikkeling in Mali laat zien, kunnen deze drie doelstellingen in onderlinge samenwerking in landen uit de NIMD-programma’s ervoor zorgen dat regeringen meer rekenschap afleggen, politieke partijen een betere afspiegeling zijn en politieke stelsels beter functioneren, evenals voor meer stabiliteit in de betrekkingen met buurlanden en betere omstandigheden voor duurzame ontwikkeling. En aangezien wij een organisatie zijn van politieke partijen, zullen onze programma’s blijvend hun voordeel doen met de kennis van beroepspolitici, zoals die genoemd in het verhaal over de deelname aan de politiek van Ghanese vrouwen, die zich realiseren dat democratie altijd een werk in uitvoering is.

Inclusiviteit

Het NIMD biedt een nieuwe aanpak voor internationale steun aan democratische stelsels. Als alliantie van Nederlandse politieke partijen van iedere politieke kleur, heeft het NIMD een directe lijn naar alle politieke leiders en hun partij in jonge democratieën. Politieke partijen worden door het NIMD uitgenodigd een bijdrage te leveren aan het bevorderen van democratie – leren “van mening te verschillen zonder ruzie te maken”. In de meeste landen waarin het NIMD actief is, bestaan politieke discussieplatforms gevormd door de diverse partijen die proberen punten van overeenkomst te vinden om democratische hervorming te bevorderen. Dit is een zeer inclusieve aanpak vooral omdat hiermee erkend wordt dat alle partijen betrokken zijn bij een democratisch politiek systeem en dat alle partijen verantwoordelijk zijn voor het functioneren ervan. Het is dankzij deze aanpak dat democratische hervormingen een steeds grotere rechtmatigheid verwerven. Daarom vormt inclusiviteit de hoeksteen van alle NIMD-programma’s.

verhaal: Hoe kunnen politieke partijen een betere prestatie leveren: Een voorbeeld uit Mali

Verantwoordelijkheid en aansprakelijkheid

Slechts in een democratie kunnen leiders verantwoordelijk worden gehouden voor de wijze waarop zij hun macht gebruiken: via een stelsel van zowel formele (bijv. wetgeving) en informele (bijv. publiciteit) controles en afwegingen. In de relatie tussen overheid en burgers is het de burger die de macht overdraagt via verkiezingen in ruil voor een overheid die aansprakelijk is voor het uitoefenen van die macht. Het afleggen van verantwoording dient zowel een politiek als een operationeel doel: niet alleen wordt machtsmisbruik door bewindslieden daarmee voorkomen, het is tevens een stimulans voor een doeltreffend en efficiënt overheidsapparaat. Dezelfde principes zijn van toepassing op het functioneren van politieke partijen en hun relatie met de maatschappij. Het zal duidelijk zijn dat de drie doelstellingen van het NIMD – systematische democratische hervormingen, institutionele ontwikkeling van politieke partijen en een betere relatie tussen politiek en maatschappij - in onderlinge samenhang de verantwoordelijkheid binnen de politieke systemen van de landen die deel uitmaken van ons programma zullen verbeteren.

verhaal: Gedeelde gemeentelijke agenda’s zorgen voor meer verantwoordelijkheid van lokale overheden in Guatemala

‘Ownership’

Een voorbeeld van de aanpak van het NIMD ter ondersteuning van de democratie is het Democratic Consolidation Strategy Paper (DCSP) van de politieke partijen in Ghana: uitgebreide politieke hervormingsagenda’s die zijn gebaseerd op binnenlandse beoordeling van democratische tekortkomingen en voorstellen om deze aan te pakken. Ook al zijn de principes op basis waarvan het NIMD deze hervormingsagenda’s stimuleert dezelfde, inhoud en resultaat van dat proces verschillen van land tot land. Als duidelijk politieke hervormingsagenda’s kunnen zij beschouwd worden als aanvulling op de Poverty Reduction Strategy Papers (PRSPs) die door multilaterale organisaties worden gestimuleerd. Het NIMD hoopt dat er in de toekomst meer gedeelde hervormingsagenda’s zoals die van het Ghanese DCSP en de Guatemalaanse Shared National Agenda (SNA) zullen komen als resultaat van andere programma’s.

verhaal: Het Ghanees DCSP: een democratische hervormingsagenda van eigen bodem.

Geen democratie zonder democraten

De NIMD-aanpak richt zich voornamelijk op het bevorderen van vertrouwen tussen de sleutelfiguren binnen de politieke gemeenschap en tussen de politieke gemeenschap, maatschappij, private sector en de media. Een van de lessen die van de school voor democratie in Indonesië is geleerd, is dat politieke scholing een nieuwe generatie politici helpt vormen die een brug kan slaan tussen politiek en maatschappij. Het doet deugd dat een soortgelijke aanpak is geadviseerd voor een toekomstig programma in Afghanistan, terwijl soortgelijke initiatieven nu ook in zuidelijk Afrika worden ondernomen. Door de scholing van potentiële leiders in het praktische gebruik van democratische instrumenten in het middelpunt te plaatsen, worden de pogingen institutionele hervormingen te bereiken gecompleteerd.

verhaal: De school voor democratie voor een nieuwe generatie politici in Malang in Indonesië

Dialoog

Vaak worden jonge democratieën gekenmerkt door stevig verankerde politieke vijandschap en soms gewelddadige conflicten. Het NIMD realiseert zich dat de reden van veel conflicten in jonge democratieën en zwakke staten het gebrek aan vertrouwen is tussen de politieke leiders en een nul-som aanpak van politiek waarbij grote delen van de bevolking worden uitgesloten. Politieke conflicten zijn een belemmering voor de veranderingen die nodig zijn voor duurzame sociaal-economische ontwikkeling. Het NIMD steunt politieke hervormingen die worden georganiseerd door de leiding van politieke partijen en jonge democratieën met behulp waarvan conflicten worden beperkt, begrip tussen kiesdistricten aangewakkerd en democratische gebruiken en waarden bevorderd.

verhaal : Bruggen slaan voor een beter begrip tussen etnische kiesdistricten in Kenia

Leren van collega's

Democratische ontwikkeling is geen sjabloon dat eenvoudig geëxporteerd kan worden. Het is een gestadig proces dat van binnenuit dient te groeien. Het NIMD dat dit proces in circa 17 jonge democratieën ondersteunt, is zich ervan bewust dat de waarde van buitenlandse deskundigen maar beperkt is. In zijn werk met politici heeft het NIMD echter wel geleerd dat uitwisselingen met collega’s uit andere landen waardevol zijn. Zij vormen een bijdrage aan de vergelijking van politieke gebruiken, herbezinning op verankerde meningen en nieuwe manieren om over democratie te denken.

verhaal: “Arm maar dapper.” De politieke betrokkenheid van vrouwen in Ghana helpen bevorderen.

Samenwerkingsverbanden

Het NIMD is alleen in staat zijn opdracht met succes uit te voeren als partner van andere belanghebbenden bij de democratische ontwikkeling. De eerstelijns partners zijn de meerpartijen-platforms in de landen van het NIMD-programma. Tweedelijns partners zijn instellingen met een gelijksoortige opdracht om de democratie te ondersteunen via politieke partijen, zoals onder andere het National Democratic Institute (NDI), het International Republic Institute (IRI) en de Westminster Foundation for Democracy (WFD), Demos en de Verenigingen van Duitse democratische partijen. Derdelijns partners zijn bilaterale en multilaterale organisaties die democratisch bestuur ondersteunen. Hieronder bevinden zich onder andere Nederlandse ambassades en EU-delegaties in de landen van het NIMD-programma, het Britse departement voor Internationale Ontwikkeling (DFID), het ontwikkelingsprogramma van de VN (UNDP), International IDEA, de Noorse instelling voor ontwikkelingssamenwerking (NORAD), de Zweedse internationale ontwikkelingssamenwerking (SIDA). En als laatste maar niet als minste zijn er vierdelijns partners die een bredere belangstelling voor democratisering combineren met een specifieke deskundigheid, zoals Radio Netherlands Worldwide (RNW) en het daarbij aangesloten Trainingscentrum (RNTC), Berenschot Management Consultants en het Nederlandse Instituut voor Publiek en Politiek.

verhaal: StemWijzer: Nederlands hulpmiddel ondersteunt partijen uit Georgië bij het vaststellen van programma’s

Harmonisatie en complementariteit

De interne hervormingsagenda’s die door het NIMD worden ondersteund zoals de Guatemalteekse Shared National Agenda (SNA) en het Ghanese Democratic Consolidation Strategy Paper (DCSP), dragen een brede politieke consensus in zich. Daarom zijn zij bij uitstek geschikt voor andere international partners, bilaterale zowel als multilaterale, om hun ondersteuning voor democratisch bestuur te harmoniseren zoals in de Parijse Verklaring van de OESO en haar opvolger, de Accra Agenda voor Actie wordt aanbevolen. Zo is het NIMD in Europa een actieve voorvechter van multilaterale samenwerking en een duidelijker EU-profiel bij democratische ondersteuning geworden. In 2008 heeft het NIMD geholpen bij de lancering van de European Partnership voor Democracy (EPD) een organisatie die door circa 15 maatschappelijke organisaties is opgericht en die initiatieven voor democratische ondersteuning binnen de Europese Unie probeert te stroomlijnen.

verhaal: Het European Partnership for Democracy (EPD)